Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và các cam kết mạnh mẽ của Việt Nam tại COP26, áp lực “xanh hóa” sản xuất đang trở thành một yêu cầu cấp thiết, đặc biệt với ngành dệt may – một trong những ngành xuất khẩu chủ lực nhưng cũng có dấu chân carbon đáng kể. Việc thực hiện kiểm kê khí nhà kính (GHG Inventory) không còn là hoạt động tự nguyện mà đang dần trở thành nghĩa vụ pháp lý và lợi thế cạnh tranh then chốt.
Bài viết này sẽ giúp cá doanh nghiệp trong ngành dệt may hiểu rõ hơn qua quy trình kiểm kê khí nhà kính chuyên sâu, căn cứ vào Nghị định 06/2022/NĐ-CP và tiêu chuẩn quốc tế ISO 14064-1:2018, biến thách thức thành cơ hội phát triển bền vững.
Nội dung chính
Tại sao kiểm kê khí nhà kính là ưu tiên hàng đầu cho doanh nghiệp dệt may?
Ngành dệt may có chuỗi giá trị phức tạp, từ sản xuất sợi, dệt nhuộm đến may mặc và logistics. Mỗi công đoạn đều tiêu thụ năng lượng lớn, sử dụng hóa chất và tài nguyên nước, tạo ra lượng phát thải khí nhà kính đáng kể thuộc cả Phạm vi 1, 2 và 3. Việc kiểm kê chính xác không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ Nghị định 06/2022/NĐ-CP (quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone), mà còn là nền tảng để:
-
Tối ưu hóa chi phí năng lượng, giảm lãng phí.
-
Đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thương hiệu thời trang toàn cầu (ví dụ: chương trình SBTi, CDP).
-
Xây dựng hình ảnh thương hiệu xanh, thu hút đầu tư có trách nhiệm (ESG).
-
Chuẩn bị sẵn sàng cho cơ chế thuế carbon biên giới (CBAM) của EU.
Xem thêm: Yêu cầu của cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) tại đây.
Hành trang pháp lý và khuôn khổ chuẩn mực: Nghị Định 06 và ISO 14064-1
Để xây dựng một báo cáo kiểm kê khí nhà kính tin cậy, doanh nghiệp cần dựa trên một khuôn khổ vững chắc.
Nghị Định 06/2022/NĐ-CP: Nền tảng pháp lý bắt buộc
Nghị định này quy định danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê. Các doanh nghiệp dệt may có mức tiêu thụ năng lượng từ 1,000 TOE (Tấn dầu quy đổi) trở lên có khả năng nằm trong diện phải thực hiện kiểm kê bắt buộc và báo cáo định kỳ. Nghị định cũng đề cập đến nguyên tắc, phương pháp kiểm kê, là kim chỉ nam cho hành động.
Tiêu chuẩn ISO 14064-1:2018 – Khuôn khổ kỹ thuật toàn cầu
Tiêu chuẩn này cung cấp các nguyên tắc, yêu cầu chi tiết để thiết kế, phát triển, quản lý và báo cáo kiểm kê khí nhà kính ở cấp tổ chức. Nó giúp đảm bảo tính minh bạch, chính xác, đầy đủ, nhất quán và có thể so sánh của số liệu. Việc áp dụng ISO 14064-1 không chỉ đáp ứng yêu cầu trong nước mà còn nâng cao uy tín quốc tế cho doanh nghiệp.
Quy trình 6 bước kiểm kê khí nhà kính cho doanh nghiệp dệt may
Bước 1: Xác định ranh giới tổ chức và ranh giới phát thải
-
Ranh giới tổ chức: Xác định các hoạt động, cơ sở, nhà máy nào thuộc quyền kiểm soát của doanh nghiệp (theo phương pháp kiểm soát tài chính hoặc vận hành).
-
Ranh giới phát thải: Xác định các nguồn phát thải nào sẽ được tính toán, bao gồm:
-
Phạm vi 1 (Phát thải trực tiếp): Từ các nguồn thuộc sở hữu hoặc kiểm soát của công ty. Ví dụ: lò hơi đốt than/dầu, phương tiện vận tải công ty, quá trình xử lý nước thải phát thải CH4, N2O.
-
Phạm vi 2 (Phát thải gián tiếp từ năng lượng): Từ việc mua và tiêu thụ điện, hơi nước, làm lạnh.
-
Phạm vi 3 (Các phát thải gián tiếp khác): Có ý nghĩa quan trọng trong dệt may, bao gồm: phát thải từ nguyên liệu thô (sợi, vải), vận chuyển nguyên vật liệu đầu vào và sản phẩm đầu ra, xử lý sản phẩm cuối đời, công tác đi lại của nhân viên.
-
Bước 2: Thu thập dữ liệu hoạt động
Tập hợp dữ liệu định lượng cho từng nguồn phát thải đã xác định. Ví dụ: lượng than/dầu tiêu thụ (TJ hoặc tấn), lượng điện mua từ lưới và từ nguồn tái tạo (kWh), số km vận chuyển hàng hóa, lượng hóa chất sử dụng, số liệu về chất thải. Việc này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa phòng Kỹ thuật, Mua hàng, Kế toán và Logistics.
Bước 3: Lựa chọn hệ số phát thải (Emission Factor) và tính toán
Chuyển đổi dữ liệu hoạt động thành lượng khí nhà kính (thường quy đổi về CO2 tương đương – CO2e) bằng cách nhân với Hệ số phát thải tương ứng.
-
Ưu tiên sử dụng hệ số cụ thể cho Việt Nam (nếu có) từ Bộ Tài nguyên và Môi trường.
-
Sử dụng hệ số từ cơ sở dữ liệu uy tín như IPCC, GLEC, hoặc từ nhà cung cấp.
-
Áp dụng Chỉ số tiềm năng nóng lên toàn cầu (GWP – Global Warming Potential) để quy đổi các khí như CH4, N2O về CO2e.
Bước 4: Lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính
Tổng hợp kết quả tính toán vào một báo cáo chuẩn hóa, bao gồm: mô tả tổ chức, ranh giới, phương pháp luận, dữ liệu hoạt động, hệ số sử dụng, kết quả phát thải chi tiết theo Phạm vi 1, 2, 3 và phân tích xu hướng.
Bước 5: Đảm bảo chất lượng (rà soát nội bộ)
Thực hiện rà soát nội bộ để đảm bảo tính chính xác, đầy đủ và nhất quán của báo cáo, tuân thủ các nguyên tắc của ISO 14064-1.
Bước 6: Đối chiếu và báo cáo theo Nghị Định 06
Đối chiếu kết quả với yêu cầu cụ thể trong Nghị định 06/2022/NĐ-CP và các hướng dẫn thi hành, chuẩn bị hồ sơ báo cáo lên cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (thường là Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương hoặc Bộ Tài nguyên và Môi trường).
Các thách thức và giải pháp đặc thù cho ngành dệt may
-
Thách thức: Độ phức tạp của Phạm vi 3, khó khăn trong thu thập dữ liệu từ nhà cung cấp, đa dạng các quy trình sản xuất (dệt, nhuộm, hoàn thiện) với hệ số phát thải khác nhau.
-
Giải pháp: Bắt đầu từ những nguồn phát thải quan trọng nhất (lò hơi, điện mua vào), hợp tác với nhà cung cấp chủ chốt để chia sẻ dữ liệu, sử dụng phần mềm chuyên dụng và tìm kiếm sự tư vấn từ các tổ chức chứng nhận có uy tín như VIETNAM CERT.
Xem thêm: Dịch vụ báo cáo, kiểm kê khí nhà kính của VIETNAM CERT tại đây.
Kết luận
Kiểm kê khí nhà kính không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho hành trình quản lý carbon hiệu quả. Kết quả kiểm kê là cơ sở để đặt mục tiêu giảm phát thải khoa học (theo SBTi), đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và thiết kế sản phẩm tuần hoàn. Đây chính là chìa khóa để doanh nghiệp dệt may Việt Nam không chỉ tồn tại mà còn phát triển thịnh vượng trong nền kinh tế carbon thấp.
Quy trình kiểm kê khí nhà kính đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu và sự am hiểu cả pháp luật trong nước lẫn tiêu chuẩn quốc tế. Đừng để doanh nghiệp của bạn bị tụt hậu hoặc đối mặt với rủi ro pháp lý.
Liên hệ ngay với chuyên gia của VIETNAM CERT để được tư vấn toàn diện về:
-
Đánh giá hiện trạng và xác định nghĩa vụ theo Nghị định 06.
-
Xây dựng, triển khai và đào tạo quy trình kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1.
-
Hỗ trợ tính toán, lập báo cáo và đảm bảo chất lượng.
-
Tư vấn các giải pháp giảm phát thải và phát triển bền vững.
Hãy hành động ngay hôm nay để định hình tương lai bền vững! VIETNAM CERT – Đối tác tin cậy cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt.
TRUNG TÂM KIỂM ĐỊNH VÀ CHỨNG NHẬN VIỆT NAM
Trụ sở: 51 đường số 2, Khu đô thị Vạn Phúc, P.Hiệp Bình, Tp. Hồ Chí Minh
CN1: Số nhà 57, Phố Cầu Cốc, Tổ Dân Phố Dộc, Phường Tây Mỗ, Thành Phố Hà Nội
CN2: Tổ dân phố Tây Trinh, P.Kỳ Trinh, Thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh
Hotline: 0886.11.12.18 hoặc 0945.46.40.47
Email: info@vietnamcert.vn
Website: www.vietnamcert.vn
Xem thêm:
